NIEUWS

Data verzamelen om maatwerk te leveren in de openbare ruimte

Proeftuin Eersel First

25 april 2018


Voor de proeftuin Eersel First heeft de Brabantse gemeente afgelopen najaar sensoren geplaatst voor verkeersmeting, parkeergebruik, monumentale bomen, groen en afwatering. Projectleider Jeroen Weekers: ‘Door data te verzamelen kunnen we kijken voor welke uitdagingen we in de dorpskernen staan.’

De gemeente Eersel bestaat uit zes dorpskernen die samen circa 19.000 inwoners tellen. De gemeente is vanwege het vele natuurschoon uitgegroeid tot ‘het toeristische hart’ van de Brabantse Kempen. Eersel is ook een van de gemeenten die vrijwel geheel is bekabeld met glasvezel, vertelt Jeroen Weekers. ‘We moeten nog 1 procent glasvezel aanleggen, bij zo’n 200 huisadressen.’

Democratie versterken
Jeroen Weekers is projectleider Dorpsparticipatie en Innovatie bij de gemeente. In die functie houdt hij zich bezig met uiteenlopende projecten als de proeftuin Eersel First, de aanleg van glasvezel en projecten voor versterking van de lokale democratie. ‘Daarbij gaat het erom de legitimiteit van bijvoorbeeld de gemeenteraad te versterken. Hoe kunnen we nieuwe vormen bedenken die beter aansluiten bij de samenleving van nu? En hoe kunnen we daarbij eventueel ook gebruikmaken van data?’

Het grote voordeel van de verzamelde data, betoogt Weekers, is dat de gemeenteraad veel beter beslissingen kan nemen. ‘Ze kunnen dan beter maatwerk leveren. In het verleden koos de raad voor ‘gemiddeld het beste’, omdat er niet voldoende informatie was om verschil te maken. Doordat we alles nu veel beter inzichtelijk maken, kunnen we meteen verantwoorden waarom we bijvoorbeeld de uitvoering van doelstellingen per dorpskern bekijken, in plaats van voor alle zes kernen van de gemeente tegelijk. De raad kan vooraf ook veel beter kaders stellen, als er data worden verzameld.’ En ook voor inwoners komt er meer informatie beschikbaar, waardoor ze beter kunnen meepraten en participeren. ‘Iedereen kan weten hoe het feitelijk in elkaar zit, daar een mening over hebben en de gemeente beter vertellen hoe wij ons werk zouden moeten doen.’

Voor de proeftuin Eersel First heeft de gemeente afgelopen najaar sensoren geplaatst voor verkeersmeting, parkeergebruik, monumentale bomen, groen en afwatering. Het gaat om een integrale aanpak, waarbij veiligheid in de buitenruimte nog geen onderzoeksobject is. Doel is om te onderzoeken in hoeverre de data het beleid en de werkprocessen van de gemeente kunnen
ondersteunen. In Eersel First meet de gemeente de waterkwaliteit bij het E3-strand. De proeftuin loopt tot eind 2019.

Realtime inzicht
‘We willen uitzoeken hoe we data kunnen inzetten om ons werk beter te doen. We zien nu dat we in de openbare ruimte nog weinig middelen hebben om informatie binnen te halen. We hebben nog geen zicht op wat er realtime in onze openbare ruimte gebeurt. We hebben wel verkeerstellers, maar in mijn optiek valt er nog veel meer te meten. Alle informatie van de sensoren die we
hebben geplaatst wordt verzameld in een IT-systeem. Aan mijn collega’s van openbare ruimte heb ik gevraagd welke sensoren hun werk kunnen vergemakkelijken. Wat kan een verbetering van je werk opleveren? Dat weten we niet op voorhand, dat willen we in de proeftuin per onderdeel bekijken.’ De gemeente meet bijvoorbeeld de hoeveelheid verkeer en het gebruik van parkeerplaatsen. ‘Bij parkeren kun je door precies te meten veel beter beleid maken. Dan hoef je niet te gokken, maar zie je realtime hoe parkeerplekken worden gebruikt. Bij de riolering zie je dat meten nodig is, omdat we steeds meer hemelwater krijgen. Heftige buien kunnen vaker problemen opleveren, ook al hebben we steeds meer gescheiden afvoersystemen. De klimaatverandering wordt steeds heftiger, dus je wilt de zwakke punten kunnen voorspellen. Ook willen we het hemelwater onder de grond beter monitoren, zodat we over een aantal jaren het rioleringsstelsel geschikt kunnen maken voor grotere hoeveelheden neerslag.’

Waarde van groen
Op het gebied van groen had de gemeente twee vragen, vertelt Weekers. ‘In hoeverre heeft het gemeentelijke groen een relatie met de waarde van woningen? Kun je daarin sturen door daar een bepaald soort groen in te zetten? We hadden daar onvoldoende informatie over. Tegelijk wilden we ook bekijken wat de invloed van groen is op waterafvoer. We lieten onderzoek doen naar de waterophoping en kregen de resultaten in een geografische kaart. Daar hebben we de informatie over groen bovenop gelegd.’ Ook over de samenhang van groen en afwatering wil de gemeente beleid ontwikkelen. ‘Als er bijvoorbeeld groen staat langs grote wegen, dan zie je het water daar automatisch weglopen. Op een aantal plekken hebben we goed werkende wadi’s, een infiltratievoorziening voor regenwater. Dat willen we met Eersel First monitoren om vast te stellen wat er zo goed gaat. Bij bijvoorbeeld monumentale bomen bekijken we wat de invloed is als we ergens een nieuwe wijk bouwen. Per boom plaatsen we drie sensoren – in de grond, rond de stam en in de top – waarmee we informatie krijgen over de staat van die boom.’

Slimme lichtmasten en 5G
‘Daarnaast kijken we ook naar de inzet van slimme lichtmasten. Dat wordt een soort ‘grid’ waarin je allerlei sensoren kunt hangen in combinatie met glasvezel. Bovendien willen we kijken of we de uitrol van 5G zo snel mogelijk naar ons toe kunnen halen en in de lichtmasten hangen. Dan hebben we ook supersnel draadloos breedband in de gemeente. Dat willen we graag uitproberen. Eersel First bestaat uit een consortium onder leiding van SPIE, met daarbinnen partijen als Dell, 3BX, Beveco. De sensoren zijn gemaakt door verschillende start-upbedrijven en Beveco en Dell bouwen daar bijpassende software voor. De aanwezigheid van het dekkende glasvezelnetwerk maakt dat de gemeente ook sneller een proeftuin als Eersel First kan opzetten. ‘Glasvezel biedt ons de  infrastructuur om dit soort projecten uit te kunnen rollen. Het glasvezelnetwerk heeft er ook voor gezorgd dat we sneller over dit soort dingen zijn gaan nadenken. Om alle data te verzamelen zijn
deze glasvezelverbindingen nodig. Ook 5G werkt via glasvezel, als we dat niet zouden hebben in het buitengebied, is dat heel lastig.’

Rural Datacenter
Eersel neemt deel aan het regionale Rural Datacenter in Reusel, een onderzoekscentrum waarin de regiogemeenten uit de Kempen hun data verzamelen. ‘Samen met andere gemeenten in de Kempen kijken we hoe we samen kunnen werken rond deze processen. Hier brengen we de gegevens uit de regio en die van het Centraal Bureau voor de Statistiek om vraagstukken op te lossen.
Het gaat om gegevensverzameling, waarbij het niet uitmaakt waar de data vandaan komen, uit gewone registraties of uit sensordata. Als je zegt: we gaan de hele beleidsvoering anders invullen met behulp van data, dan kunnen we dat niet alleen als kleine gemeente met 19.000 inwoners.’

Maatwerk dankzij data
De gemeente financiert de proeftuin Eersel First helemaal zelf uit de bestaande budgetten, vertelt Weekers. ‘Uit het budget voor groenonderhoud betalen we nu een aantal sensoren. Daar staat tegenover dat we door  het nieuwe datasysteem op termijn wel kunnen besparenop ons groenbudget. De parkeersensoren financieren we uit het reguliere mobiliteitsfonds. Zo doen we onderzoek naar verbetering van het parkeerbeleid. Nieuwe manieren van dataverzameling zijn nodig om het gebruik van de directe omgeving beter in beeld te brengen’, vat Jeroen Weekers samen. ‘Door te meten in de openbare ruimte kunnen we beter kijken voor welke uitdagingen we in de verschillende dorpskernen staan. Dan kunnen we maatwerk ontwikkelen, in plaats van standaardmaatregelen voor alle kernen te leveren.’

Dit artikel is gepubliceerd in het Smart City Magazine nr.4. Wilt u meer Smart City artikelen lezen? Kijk dan op deze pagina en download het magazine!